Çağdaş Türkçe’nin Sahiplik/Aitlik Kullanımını İfade Eden Formları Üzerine Japonca İlgi Hâl Eki (-no) ile Karşılaştırmalı Bir Çalışma
Çağdaş Türkçe’nin Sahiplik/Aitlik Kullanımını İfade Eden Formları Üzerine Japonca İlgi Hâl Eki (-no) ile Karşılaştırmalı Bir Çalışma
Yükleniyor...
Özet
The suffixes showing the genitive form in contemporary Turkish have been determined by the Turkish grammar studies that have been revealed so far, has been marked with the suffix (-(n)ın) and the non-suffix form (φ), which is usually only added to the noun and adjective word, and which is called the genitive case suffix. Banguoğlu (2007), Ergin (2006), Korkmaz (2007) can be given as examples of studies related to this. These studies are the studies that only deal with the definition and classification of states in the surface structure in terms of morphology. Demir (2007), in a study that deals with the semantic aspects of noun phrases with Turkish genitive suffix, explains six usage types formed by the components of noun phrases. These uses are 1) possession, 2) belonging, 3) limitation, 4) similarity, 5) equality, 6) special use (the phrase obtained when the place of the modifier and the modified is replaced in the adjective phrase). However, noun phrases formed by noun conjugation in Turkish have many other semantic uses. In terms of form, besides the genitive case, there are other suffixes with the use of possessing and belonging, which are among the uses of the genitive case suffix. These suffixes have been classified by emphasizing only the formal aspects such as ablative suffixes, possessive suffixes and belonging suffixes in grammar books and similar places, only their functions and uses have been explained, and they have not been discussed in terms of meaning. In this study, we revealed the Turkish genitive suffix, other case suffixes and possessive suffixes corresponding to the "possessing/belonging" uses of the Japanese genitive suffix by comparing them with the Japanese genitive suffix uses. In addition, these suffixes have been positioned in a framework based on meanings and uses that are different from the formal framework in the researches done so far.
Çağdaş Türkçe’de ismin ilgi hâlini gösteren ekler, şimdiye kadar ortaya konmuş Türkçe dilbigisi çalışmaları tarafından, genellikle sadece isim ve sıfat gibi tamlayan sözcüğe eklenen ve ilgi hâl eki olarak adlandırılan (-(n)ın) eki ve eksiz hâl olan (φ) biçimi ile işaret edilegelmiştir. Bununla ilgili çalışmalara Banguoğlu (2007), Ergin (2006), Korkmaz (2007) örnek olarak verilebilir. Bu çalışmalar sadece yüzey yapıda ortaya çıkan hâl tanımlama ve sınıflandırmalarını yalnızca morfolojik (biçimbilimsel) açıdan ele alan çalışmalardır. Türkçe ilgi hâl ekinin eklendiği isim tamlamalarını semantik (anlambilimsel) açıdan ele alan bir çalışma olan Demir (2007), isim tamlamalarının bileşenlerinin oluşturduğu 6 kullanım türünü açıklamaktadır. Ancak Türkçe’de isim tamlamaları yoluyla oluşturulan isim öbeklerinin anlamsal açıdan birçok başka kullanımları da vardır ve biçimsel açıdan da ilgi hâl eki dışında ilgi hâl ekinin kullanımlarından olan sahiplik ve aitlik kullanımlarına sahip başka ekler de vardır. Bu ekler, şimdiye kadar dilbilgisi kitapları ve benzeri yerlerde sadece ayrılma hâli eki, iyelik eki ve aidiyet ekleri gibi biçimsel yönler üzerinde durularak sınıflandırılmış, sadece işlevleri ve kullanımları açıklanmış, anlam yönünden pek ele alınmamıştır. Bu çalışmada, Japonca ilgi hâl ekinin "sahiplik/aitlik" kullanımlarına karşılık gelen Türkçe ilgi hâl ekini, diğer hâl ekleri ve iyelik eklerini, Japonca ilgi hâl ekinin kullanımları ile karşılaştırma yoluna başvurarak ortaya koyduk. Bu eklerin "sahiplik/aitlik" dışında da çeşitli işlevleri ve kullanımları vardır ve en tipik kullanıma göre adlandırılırlar. Bu çalışmada, sadece “sahiplik/aitlik” kullanımı ile sınırlandırarak, şimdiye kadar her biri farklı kategorilerde konumlandırılagelmiş ekler anlam açısından ele alınarak aynı kategoriye konulmuştur. Ayrıca, bu ekler şimdiye kadar yapılmış araştırmalardaki biçimsel çerçeveden farklı anlam ve kullanımlara dayalı bir çerçevede konumlandırılmıştır.
Çağdaş Türkçe’de ismin ilgi hâlini gösteren ekler, şimdiye kadar ortaya konmuş Türkçe dilbigisi çalışmaları tarafından, genellikle sadece isim ve sıfat gibi tamlayan sözcüğe eklenen ve ilgi hâl eki olarak adlandırılan (-(n)ın) eki ve eksiz hâl olan (φ) biçimi ile işaret edilegelmiştir. Bununla ilgili çalışmalara Banguoğlu (2007), Ergin (2006), Korkmaz (2007) örnek olarak verilebilir. Bu çalışmalar sadece yüzey yapıda ortaya çıkan hâl tanımlama ve sınıflandırmalarını yalnızca morfolojik (biçimbilimsel) açıdan ele alan çalışmalardır. Türkçe ilgi hâl ekinin eklendiği isim tamlamalarını semantik (anlambilimsel) açıdan ele alan bir çalışma olan Demir (2007), isim tamlamalarının bileşenlerinin oluşturduğu 6 kullanım türünü açıklamaktadır. Ancak Türkçe’de isim tamlamaları yoluyla oluşturulan isim öbeklerinin anlamsal açıdan birçok başka kullanımları da vardır ve biçimsel açıdan da ilgi hâl eki dışında ilgi hâl ekinin kullanımlarından olan sahiplik ve aitlik kullanımlarına sahip başka ekler de vardır. Bu ekler, şimdiye kadar dilbilgisi kitapları ve benzeri yerlerde sadece ayrılma hâli eki, iyelik eki ve aidiyet ekleri gibi biçimsel yönler üzerinde durularak sınıflandırılmış, sadece işlevleri ve kullanımları açıklanmış, anlam yönünden pek ele alınmamıştır. Bu çalışmada, Japonca ilgi hâl ekinin "sahiplik/aitlik" kullanımlarına karşılık gelen Türkçe ilgi hâl ekini, diğer hâl ekleri ve iyelik eklerini, Japonca ilgi hâl ekinin kullanımları ile karşılaştırma yoluna başvurarak ortaya koyduk. Bu eklerin "sahiplik/aitlik" dışında da çeşitli işlevleri ve kullanımları vardır ve en tipik kullanıma göre adlandırılırlar. Bu çalışmada, sadece “sahiplik/aitlik” kullanımı ile sınırlandırarak, şimdiye kadar her biri farklı kategorilerde konumlandırılagelmiş ekler anlam açısından ele alınarak aynı kategoriye konulmuştur. Ayrıca, bu ekler şimdiye kadar yapılmış araştırmalardaki biçimsel çerçeveden farklı anlam ve kullanımlara dayalı bir çerçevede konumlandırılmıştır.
Açıklama
ORCID
Anahtar kelimeler
Bilim Dalları
0211 other engineering and technologies, 0202 electrical engineering, electronic engineering, information engineering, 02 engineering and technology
Alıntı
WoS Q
Scopus Q
Cilt
Sayı
32
Başlangıç Sayfası
395
Bitiş Sayfası
419
Koleksiyonlar
Yükleniyor...
