Dijital Bankaların Kuruluşu, Faaliyet Kapsamı ve Uzaktan Müşteri Edinimi Sürecinin Hukuki İncelemesi
Dijital Bankaların Kuruluşu, Faaliyet Kapsamı ve Uzaktan Müşteri Edinimi Sürecinin Hukuki İncelemesi
Yükleniyor...
Özet
Following the 2008 global financial crisis, branchless ―neobanks‖ emerged as digital banks operating entirely through electronic service channels. In Türkiye, their legal basis was established by the Regulation on the Operating Principles of Digital Banks and Service Model Banking (29 December 2021), recognizing digital banks as a distinct model. While the absence of branch networks and the conduct of processes through automation, artificial intelligence, API-based service architectures, and data analytics offer significant opportunities—such as reducing transaction costs, increasing service speed, and expanding financial inclusion—this model also gives rise to multi-layered and dynamic new risks. These risks include AI-driven fraud such as deepfakes, concerns regarding money laundering and the financing of terrorism, the intensive processing of personal data, issues surrounding the evidentiary value of digital records and the verification of contractual intent, and uncertainties regarding the boundaries of liability regimes. This thesis aims to systematically examine the growing problems in fraud, money-laundering risk, personal data protection, the law of evidence, and liability law resulting from digital banks' fully digital operations; to identify the points at which remote customer onboarding, remote identity verification, biometric authentication, electronic contract formation, customer profiling, and risk-monitoring mechanisms create legal gaps or ambiguities under national legislation and comparative law; and to develop solutions to these problems. This thesis adopts a multi-layered research design that brings together an examination of Türkiye's digital banking framework, a comparative assessment grounded in the guidance of European Union banking regulators and other international instruments, and a review of the literature on AI-driven threats. Based on this analysis, it proposes specific policy and regulatory measures aimed at ensuring that digital banking operates on a legally certain, transparent, and accountable footing, while preserving the scope for innovative technologies to be used.
2008 yılında meydana gelen küresel finans krizinin ardından ―neobank‖ olarak anılan, şubesiz ve tüm faaliyetlerini elektronik hizmet dağıtım kanalları üzerinden yürüten dijital bankalar ortaya çıkmıştır. Türkiye'de bu modelin hukuki temeli, 29 Aralık 2021 tarihli ―Dijital Bankaların Faaliyet Esasları ile Servis Modeli Bankacılığı Hakkında Yönetmelik‖ ile atılmış; böylece dijital bankalar için özel bir banka modeli olarak mevzuatta yerini almıştır. Dijital bankaların şube ağının bulunmaması ve süreçlerin otomasyon, yapay zeka, API temelli servisler ve veri analitiği ile yürütülmesi; işlem maliyetlerinin düşürülmesi, hizmet hızının artırılması ve finansal kapsayıcılığın genişletilmesi gibi önemli fırsatlar sunarken, aynı zamanda deepfake gibi yapay zekâ destekli sahtecilik riskleri, kara para aklama ve terörizmin finansmanı endişeleri, kişisel verilerin yoğun biçimde işlenmesi, dijital kayıtların ispat değeri ile sözleşme iradesinin doğrulanması ve sorumluluk rejiminin sınırları gibi çok katmanlı ve dinamik yeni riskleri de meydana getirmektedir. Bu tezde, dijital bankaların tamamen dijital ortamda faaliyet yürütmesi nedeniyle artan; sahtecilik, kara para aklama riski, kişisel verilerin korunması, ispat hukuku ve sorumluluk hukuku sorunlarının sistematik biçimde incelenmesi; uzaktan kimlik tespiti, biyometrik doğrulama, elektronik sözleşme kurulması, müşteri profilleme ve risk izleme mekanizmalarının ulusal mevzuat ve karşılaştırmalı hukuk açısından hangi noktalarda hukuki boşluk veya belirsizlik yarattığının tespit edilmesi ve bu sorunlara çözüm önerisi getirilmesi amaçlanmaktadır. Tez çalışması; Türkiye'deki dijital bankacılık düzenlemelerinin analizini, Avrupa Birliği bankacılık otoritelerinin önerileri ve uluslararası rehber belgelerle karşılaştırmalı hukuk incelemesini ve yapay zeka temelli tehditlere ilişkin literatür taramasını birlikte kullanan çok boyutlu bir yöntemle yürütülmüştür. Elde edilen bulgular çerçevesinde, yenilikçi teknolojilerin kullanımını engellemeksizin dijital bankacılığın hukuken öngörülebilir, denetlenebilir ve hesap verebilir bir zeminde sürdürülmesine katkı sunacak somut çözüm önerileri geliştirilmiştir.
2008 yılında meydana gelen küresel finans krizinin ardından ―neobank‖ olarak anılan, şubesiz ve tüm faaliyetlerini elektronik hizmet dağıtım kanalları üzerinden yürüten dijital bankalar ortaya çıkmıştır. Türkiye'de bu modelin hukuki temeli, 29 Aralık 2021 tarihli ―Dijital Bankaların Faaliyet Esasları ile Servis Modeli Bankacılığı Hakkında Yönetmelik‖ ile atılmış; böylece dijital bankalar için özel bir banka modeli olarak mevzuatta yerini almıştır. Dijital bankaların şube ağının bulunmaması ve süreçlerin otomasyon, yapay zeka, API temelli servisler ve veri analitiği ile yürütülmesi; işlem maliyetlerinin düşürülmesi, hizmet hızının artırılması ve finansal kapsayıcılığın genişletilmesi gibi önemli fırsatlar sunarken, aynı zamanda deepfake gibi yapay zekâ destekli sahtecilik riskleri, kara para aklama ve terörizmin finansmanı endişeleri, kişisel verilerin yoğun biçimde işlenmesi, dijital kayıtların ispat değeri ile sözleşme iradesinin doğrulanması ve sorumluluk rejiminin sınırları gibi çok katmanlı ve dinamik yeni riskleri de meydana getirmektedir. Bu tezde, dijital bankaların tamamen dijital ortamda faaliyet yürütmesi nedeniyle artan; sahtecilik, kara para aklama riski, kişisel verilerin korunması, ispat hukuku ve sorumluluk hukuku sorunlarının sistematik biçimde incelenmesi; uzaktan kimlik tespiti, biyometrik doğrulama, elektronik sözleşme kurulması, müşteri profilleme ve risk izleme mekanizmalarının ulusal mevzuat ve karşılaştırmalı hukuk açısından hangi noktalarda hukuki boşluk veya belirsizlik yarattığının tespit edilmesi ve bu sorunlara çözüm önerisi getirilmesi amaçlanmaktadır. Tez çalışması; Türkiye'deki dijital bankacılık düzenlemelerinin analizini, Avrupa Birliği bankacılık otoritelerinin önerileri ve uluslararası rehber belgelerle karşılaştırmalı hukuk incelemesini ve yapay zeka temelli tehditlere ilişkin literatür taramasını birlikte kullanan çok boyutlu bir yöntemle yürütülmüştür. Elde edilen bulgular çerçevesinde, yenilikçi teknolojilerin kullanımını engellemeksizin dijital bankacılığın hukuken öngörülebilir, denetlenebilir ve hesap verebilir bir zeminde sürdürülmesine katkı sunacak somut çözüm önerileri geliştirilmiştir.
Açıklama
YÖK Tez Merkezi Link
Bilim Dalları
Alıntı
WoS Q
Scopus Q
Kaynak
Cilt
Sayı
Başlangıç Sayfası
Bitiş Sayfası
205
Koleksiyonlar
Yükleniyor...
